Orzeczenia - marzec 2010

3/22/2010 | PFRN

Trybunał Konstytucyjny uznał prawo odkupu, (wykupu) nieruchomości rolnych przez Agencję Nieruchomości Rolnych za niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych przysługuje tzw. prawo odkupu: Agencji przysługuje prawo odkupu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w okresie 5 lat, licząc od dnia jej nabycia od Agencji, z wyjątkiem nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych; prawo odkupu powinno być ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości.

Zapis ten oznacza, że wszelkie grunty rolne sprzedane przez Agencję Nieruchomości Rolnych mogą zostać przez nią odkupione w okresie 5 lat. Taki przepis stanowi ograniczenie praw podmiotowych przysługujących właścicielom nieruchomości rolnych. Jednakże takie uprawnienia Agencji mają jej zapewnić prawidłowe kształtowanie ustroju rolnego w kraju takich jak: poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych, zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwa rolnych przez osobo o odpowiednich kwalifikacjach czy też przeciwdziałanie zbytniej koncentracji nieruchomości rolnych. Do realizacji tych celów miało być m. in. ustawowe prawo pierwokupu i odkupu przewidziane przez ustawę o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Uprawnienia te jednakże rażąco naruszały konstytucyjne prawo właścicieli gruntów. Dlatego też Rzecznik Praw Obywatelskich na skutek wielu skarg rolników pozbawionych ziemi przez Agencję Nieruchomości Rolnych skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko wnioskodawcy, że uregulowane w art. 29 ust. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (o.g.n.r.S.P.) ustawowe prawo odkupu na rzecz Skarbu Państwa gruntów rolnych sprzedanych uprzednio przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR), z wyjątkiem nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych, stanowi nieproporcjonalną ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności (art. 21 ust. 1 i art. 64 konstytucji). Uzasadniając wyrok Trybunał Konstytucyjny stwierdził: „Prawo odkupu przyznane Agencji Nieruchomości Rolnych zostało ukształtowane w sposób naruszający prawo do swobodnego zachowania własności przez właściciela dopóki jest to zgodne z jego wolą.”

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z dnia 29 marca 2010 r.). Sygnatura akt: K 8/08